بلبل ز شاخ سرو به گلبانگ پهلوی

پست شده بوسیله مدیر سایت در تاریخ دوشنبه, 19 اسفند, 1392 / بدون نظر

بلبل ز شاخ سرو به گلبانگ پهلوی//می‌خواند دوش درس مقامات معنوی

یعنی بیا که آتش موسی نمود گل//تا از درخت نکته توحید بشنوی

مرغان باغ قافیه سنجند و بذله گوی//تا خواجه می خورد به غزل‌های پهلوی

جمشید جز حکایت جام از جهان نبرد//زنهار دل مبند بر اسباب دنیوی

این قصه عجب شنو از بخت واژگون//ما را بکشت یار به انفاس عیسوی

خوش وقت بوریا و گدایی و خواب امن//کاین عیش نیست درخور اورنگ خسروی

چشمت به غمزه خانه مردم خراب کرد//مخموریت مباد که خوش مست می‌روی

دهقان سالخورده چه خوش گفت با پسر//کای نور چشم من بجز از کشته ندروی

ساقی مگر وظیفه حافظ زیاده داد//کاشفته گشت طره دستار مولوی

معانی لغات:

گلبانگ: گل بانگ، بانگِ گل، بانگی که برای گل از حنجره بلبل خارج می شود، کنایه از آواز بلبل.

پهلوی: فهلوی، گوشه ای از آواز در دستگاه چهارگاه بعد از گوشه (حدی) و قبل از (رجز) (حسینعلی ملّاح- حافظ و موسیقی).

گلبانگ پهلوی: آواز پهلوی، آوازی در وزن پهلوی در دستگاه چهارگاه، کنایه از آوازی در دستگاه چهارگاه یا ترانه ای در این دستگاه.

مقامات: (جمع مقام یا مقامه) کنایه از مقام های طریقت یا خطبه و مجلس گویی درباره معنویات.

مقامات معنوی: کنایه از مباحث معنوی و نکته های روحانی و عرفانی را بازگو کردن.

آتشِ موسی: آتشی که حضرت موسی در وادی ایمن در دامنه کوه طور در صحرای سینای مصر از دور بر درختِ عُلیَّق مشاهده کرد.

نمود: نشان داد.

آتشِ موسی، نمود گُل: گل سرخ، آتش موسی را نشان داد.

نکته توحید: یکی از مقامات طریقت و سیر سلوک است و کنایه به آیه شریفه ۳۰-۳۱ سوره قصص.

قافیه سنج: قافیه شناس، قافیه گو، آهنگین کلام.

بذله گو: لطیفه گو.

خواجه: بزرگوار، مقام محترم، عنوان اشخاص بزرگ.

به غزلهای پهلوی: با غزلهای پهلوی، با ترانه های پهلوی و آوازهای موزون محلی.

حکایتِ جام: افسانه جام، ۱- خاطراتی که از جام جهان نمای جمشید باقی مانده، ۲- خاطراتی از جام و پیمانه و ساغر شراب هایی که نوشیده.

زنهار: آگاه باش، برحذر باش.

اسباب دنیوی: وسایل و ساز و برگ و متعلقات دنیا.

قصه عجب: حکایت عجیب، داستان شگفت انگیز.

بخت واژگون: بدبختی، طالع وارون، بدبیاری.

انفاس عیسوی: دم مسیحایی، نَفَس و دم حضرت عیسی که به برکت آن مرده زنده می شد.

خوش: ای خوشا.

وقت: زمان، فرجه زمانی.

وقت بوریا و گدایی… : زمانی که بر روی بوریا و در حالت مستمندی بگذرد.

خواب امن: خواب راحت و بدون ترس و دغدغه از خطر جوانب.

درخور: لایق، سزاوار، شایسته، مناسب.

اورنگ: تخت شاهی.

اورنگ خسروی: تخت سلطنت شاهان ساسانی.

غمزه: اشاره های عاشقانه با چشم و ابرو.

مخموریت مباد: افسردگی و خماری نصیبت نشود، به رنج خمارآلودگی گرفتار نشوی.

خوش مست می روی: خیلی خوب، مستانه و خوشدل راه می سپری.

به جز: به غیر از.

وظیفه: مقرری، کنایه از میزان شرابی که ساقی برای هر مشتری خود بر حسب تحمل او در نظر گرفته و آن میزان را به تدریج به مشتری می داد تا از حالت نشاط، به بد مستی نیفتد.

آشفته: درهم و برهم، بی نظم، پریشان.

طرّه دستار: حاشیه و آویزه های انتهایی عمامه.

مولوی: ۱- عنوان مشایخ صوفیه، نام عمامه و سربند صوفیه که ظریف و بیشتر از دو بار به گرد سر پیچیده نمی شود و در اینجا منظور همین عمامه است – دستار صوفیان.

معانی ابیات:

(۱) دیشب بلبل از شاخه سرو با آواز و ترانه خوشِ پهلوی، خطبه ای از نکته های روحانی و عرفانی را می خواند.

(۲) با این معنا که بیا و ببین، گل سرخ، آتشی را که بر موسی در وادی اَیْمَن ظاهر شد، آشکار کرده است تا از درخت گل، آیه توحید را بشنوی.

(۳) پرندگان باغ ترانه ساز و آهنگین کلام و لطیفه گویند. برای اینکه آن بزرگوار با ترانه های به لحن پهلوی شراب بنوشد.

(۴) برای جمشید به جز قصه جام جم چیزی باقی نماند و به جز حکایت جام چیزی با خود به جهان دیگر نبرد. بهوش باش که به مال و جاه این دنیا دل نبندی.

(۵) این داستان شگفت آور را از بختِ وارونه من بشنو که محبوب ما با نفس مسیحا گونهِ خود، ما را کشت!

(۶) خوشا به دوره فقیری و خواب آسوده بر روی بوریای فقر، چرا که این چنین خواب خوشی برای شاهی که بر تخت سلطنت تکیه زده است فراهم نمی شود.

(۷) اشارات فریبنده چشمت، مردم را خانه خراب کرده است می بینم که مستانه و خوشدل راه می سپری، امیدوارم به رنج خمار آلودگی گرفتار نشوی.

(۸) دهقان پیر چه پند خوبی با پسر خود در میان نهاد که ای نور چشم عزیز من غیر از آنچه کاشته ای چیز دیگری درو نخواهی کرد.

(۹) گویا ساقی سهمیه و میزان شراب حافظ را زیادتر داده چرا که گوشه و پیچ عمامه مولوی او آشفته و درهم شده است.


دسته بندی شده در : فال روزانه
برچسب ها در :
پست مشابه :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی سایت و بهینه سازی سایت توسط گرین وب