بلبل ز شاخ سرو به گلبانگ پهلوی

پست شده بوسیله مدیر سایت در تاریخ شنبه, 14 فروردین, 1395 / بدون نظر
Hafez2

بلبل ز شاخ سرو به گلبانگ پهلوی///می‌خواند دوش درس مقامات معنوی

یعنی بیا که آتش موسی نمود گل///تا از درخت نکته توحید بشنوی

مرغان باغ قافیه سنجند و بذله گوی///تا خواجه می خورد به غزل‌های پهلوی

جمشید جز حکایت جام از جهان نبرد///زنهار دل مبند بر اسباب دنیوی

این قصه عجب شنو از بخت واژگون///ما را بکشت یار به انفاس عیسوی

خوش وقت بوریا و گدایی و خواب امن///کاین عیش نیست درخور اورنگ خسروی

چشمت به غمزه خانه مردم خراب کرد///مخموریت مباد که خوش مست می‌روی

دهقان سالخورده چه خوش گفت با پسر///کای نور چشم من بجز از کشته ندروی

ساقی مگر وظیفه حافظ زیاده داد///کشفته گشت طره دستار مولوی

معاني لغات غزل:

گلبانگ: گل بانگ، بانگِ گل، بانگي كه براي گل از حنجره بلبل خارج مي شود، كنايه از آواز بلبل.

پهلوي: فهلوي، گوشه اي از آواز در دستگاه چهارگاه بعد از گوشه (حدي) و قبل از (رجز) (حسينعلي ملّاح- حافظ و موسيقي).

گلبانگ پهلوي: آواز پهلوي، آوازي در وزن پهلوي در دستگاه چهارگاه، كنايه از آوازي در دستگاه چهارگاه يا ترانه اي در اين دستگاه.

مقامات: (جمع مقام يا مقامه) كنايه از مقام هاي طريقت يا خطبه و مجلس گويي درباره معنويات.

مقامات معنوي: كنايه از مباحث معنوي و نكته هاي روحاني و عرفاني را بازگو كردن.

آتشِ موسي: آتشي كه حضرت موسي در وادي ايمن در دامنه كوه طور در صحراي سيناي مصر از دور بر درختِ عُليَّق مشاهده كرد.

نمود: نشان داد.

آتشِ موسي، نمود گُل: گل سرخ، آتش موسي را نشان داد.

نكته توحيد: يكي از مقامات طريقت و سير سلوك است و كنايه به آيه شريفه 30-31 سوره قصص.

قافيه سنج: قافيه شناس، قافيه گو، آهنگين كلام.

بذله گو: لطيفه گو.

خواجه: بزرگوار، مقام محترم، عنوان اشخاص بزرگ.

به غزلهاي پهلوي: با غزلهاي پهلوي، با ترانه هاي پهلوي و آوازهاي موزون محلي.

حكايتِ جام: افسانه جام، 1- خاطراتي كه از جام جهان نماي جمشيد باقي مانده، 2- خاطراتي از جام و پيمانه و ساغر شراب هايي كه نوشيده.

زنهار: آگاه باش، برحذر باش.

اسباب دنيوي: وسايل و ساز و برگ و متعلقات دنيا.

قصه عجب: حكايت عجيب، داستان شگفت انگيز.

بخت واژگون: بدبختي، طالع وارون، بدبياري.

انفاس عيسوي: دم مسيحايي، نَفَس و دم حضرت عيسي كه به بركت آن مرده زنده مي شد.

خوش: اي خوشا.

وقت: زمان، فرجه زماني.

وقت بوريا و گدايي… : زماني كه بر روي بوريا و در حالت مستمندي بگذرد.

خواب امن: خواب راحت و بدون ترس و دغدغه از خطر جوانب.

درخور: لايق، سزاوار، شايسته، مناسب.

اورنگ: تخت شاهي.

اورنگ خسروي: تخت سلطنت شاهان ساساني.

غمزه: اشاره هاي عاشقانه با چشم و ابرو.

مخموريت مباد: افسردگي و خماري نصيبت نشود، به رنج خمارآلودگي گرفتار نشوي.

خوش مست مي روي: خيلي خوب، مستانه و خوشدل راه مي سپري.

به جز: به غير از.

وظيفه: مقرري، كنايه از ميزان شرابي كه ساقي براي هر مشتري خود بر حسب تحمل او در نظر گرفته و آن ميزان را به تدريج به مشتري مي داد تا از حالت نشاط، به بد مستي نيفتد.

آشفته: درهم و برهم، بي نظم، پريشان.

طرّه دستار: حاشيه و آويزه هاي انتهايي عمامه.

مولوي: 1- عنوان مشايخ صوفيه، نام عمامه و سربند صوفيه كه ظريف و بيشتر از دو بار به گرد سر پيچيده نمي شود و در اينجا منظور همين عمامه است – دستار صوفيان.

معاني ابيات غزل:

(1) ديشب بلبل از شاخه سرو با آواز و ترانه خوشِ پهلوي، خطبه اي از نكته هاي روحاني و عرفاني را مي خواند.

(2) با اين معنا كه بيا و ببين، گل سرخ، آتشي را كه بر موسي در وادي اَيْمَن ظاهر شد، آشكار كرده است تا از درخت گل، آيه توحيد را بشنوي.

(3) پرندگان باغ ترانه ساز و آهنگين كلام و لطيفه گويند. براي اينكه آن بزرگوار با ترانه هاي به لحن پهلوي شراب بنوشد.

(4) براي جمشيد به جز قصه جام جم چيزي باقي نماند و به جز حكايت جام چيزي با خود به جهان ديگر نبرد. به هوش باش كه به مال و جاه اين دنيا دل نبندي.

(5) اين داستان شگفت آور را از بختِ وارونه من بشنو كه محبوب ما با نفس مسيحا گونهِ خود، ما را كشت!

(6) خوشا به دوره فقيري و خواب آسوده بر روي بورياي فقر، چرا كه اين چنين خواب خوشي براي شاهي كه بر تخت سلطنت تكيه زده است فراهم نمي شود.

(7) اشارات فريبنده چشمت، مردم را خانه خراب كرده است مي بينم كه مستانه و خوشدل راه مي سپري، اميدوارم به رنج خمارآلودگي گرفتار نشوي.

(8) دهقان پير چه پند خوبي با پسر خود در ميان نهاد كه اي نور چشم عزيز من غير از آنچه كاشته اي چيز ديگري درو نخواهي كرد.

(9) گويا ساقي سهميه و ميزان شراب حافظ را زيادتر داده چرا كه گوشه و پيچ عمامه مولوي او آشفته و درهم شده است.

منبع: مستانه دات آی آر


دسته بندی شده در : فال روزانه
پست مشابه :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی سایت و بهینه سازی سایت توسط گرین وب