ساقی بيا که شد قدح لاله پر ز می

پست شده بوسیله مدیر سایت در تاریخ سه شنبه, 1 مهر, 1393 / بدون نظر

ساقی بيا که شد قدح لاله پر ز می//طامات تا به چند و خرافات تا به کی

بگذر ز کبر و ناز که ديده‌ست روزگار//چين قبای قيصر و طرف کلاه کی

هشيار شو که مرغ چمن مست گشت هان//بيدار شو که خواب عدم در پی است هی

خوش نازکانه می‌چمی ای شاخ نوبهار//کشفتگی مبادت از آشوب باد دی

بر مهر چرخ و شيوه او اعتماد نيست//ای وای بر کسی که شد ايمن ز مکر وی

فردا شراب کوثر و حور از برای ماست//و امروز نيز ساقی مه روی و جام می

باد صبا ز عهد صبی ياد می‌دهد//جان دارويی که غم ببرد درده ای صبی

حشمت مبين و سلطنت گل که بسپرد//فراش باد هر ورقش را به زير پی

درده به ياد حاتم طی جام يک منی//تا نامه سياه بخيلان کنيم طی

زان می که داد حسن و لطافت به ارغوان//بيرون فکند لطف مزاج از رخش به خوی

مسند به باغ بر که به خدمت چو بندگان//استاده است سرو و کمر بسته است نی

حافظ حديث سحرفريب خوشت رسيد//تا حد مصر و چين و به اطراف روم و ری

معاني لغات غزل:

قدح لاله: (اضافه تشبيهي) گل پياله مانند لاله، به قدح تشبيه شده.

طامات: سخنان گزافه، لاف و گزاف صوفيانه.

خرافات: سخناني كه بر پايه دروغ و به صورت داستانهاي مشغول كننده باشد.

كبر: تكبر.

ناز: تفاخر.

قيصر: عنوان و لقب امپراطوران روم به ويژه امپراطور ژوليوس سزار و جانشينان او كه به اين عنوان خوانده مي‌شدند.

طرف: ترك كلاه، گوشه كلاه.

كِي: عنوان پادشاهان سلسله كياني مانند كي قباد.

مرغ چمن: كنايه از بلبل.

عدم: نيستي، مرگ، نابودي.

هِي: (شبه جمله) آهاي،‌ با تو هستم، (از اصوات تنبيه).

نازكانه: ظريفانه، به ناز و از روي ظرافت، (قيد وصف).

مي چمي: مي خرامي،‌ به ناز راه مي روي.

شاخ نوبهار: شاخه تازه روييده فصل بهاري، كنايه از محبوب نو رسته و جوان.

آشفتگي: آشوب، تشويش و پريشاني.

آشوب: انقلاب، در هم ريختگي.

مِهرِ چرخ: محبت سپهر گردون، مساعدت روزگار.

شيوه: عادت و رفتار، طريقه.

ايمن: خاطر جمع، در اينجا به معناي خام شدن و غافل گشتن.

شراب كوثر: آب كوثر، جويي در بهشت كه در آن خير كثير است و آب آن از عسل شيرين تر و از شير سفيد تر و از برف خنك تر است.

حور: زنان سياه چشم و چشم درشت بهشتي.

باد صبا: نسيمي كه صبح و غروب از طرف شمال شرقي مي وزد.

صِبي: نوجواني، كودكي.

عهد صِبي: دوران كودكي، ميل به لهو و بازي.

صُبَيّ: (مصَغَّر صِبي) كودك خردسال، بُنَيّْ.

حشمت: شكوه و جاه و جلال.

فرّاش: پهن كننده فرش.

فراش باد: (اضافه تشبيهي) باد به فراش تبديل شده است.

زير پي: ‌زير پا.

حاتم طَيّ: حاتم طائي، مردي از قبيله عرب بني طيّ كه در دوره جاهليت مي زيست و به سخاوت و بخشندگي و جوانمردي مشهور و ضرب المثل است.

طِيّ كردن: در هم پيچيدن، مختومه تلقي كردن.

لطافت: تري و شادابي و نرمي.

لطف مزاج: لطافت طبع، حُسن سرشتي.

خَويْ:‌ عرق.

مَسند: تخت نشيمن، بساط نشيمن.

بندگان: خدمتگزاران، نوكران.

حديث: سخن بكر و تازه.

حديث سحر فريب: سخني كه مانند سِحر فريبنده است.

معاني ابيات غزل:

(1) ساقي بيا كه پياله لاله پر از شراب (شبنم و باران بهاري) شد. تا چند به لاف و گزافهاي صوفيانه و تا كي به سخنان بي سر و ته گوش فرا دهيم.

(2) دست از تكبر و فخرفروشي بردار كه چشم اين روزگار چه بسيار چين قباي قيصرها و گوشه كلاه كي‌قبادها را ديده است.

(3) به هوش بيا كه بلبل در چمن مست شد و بيدار شو كه خواب مرگ و نيستي را در پيش داريم.

(4) اي محبوبي كه به مانند شاخه تازه بهاري مي‌ماني، چه خوب، ظريفانه و به ناز راه مي‌روي. دعا مي كنم كه از انقلاب باد زمستاني به تو تشويش و پريشاني دست ندهد.

(5) به محبت و دلربايي اين دهر نمي توان پشت گرم بود. واي به روزگار كسي كه در برابر مكر روزگار خام شد.

(6) (همانطور كه) امروز ساقي زيبارو و جام شراب در اختيار ماست فرداي قيامت هم شراب حوض كوثر و حوريان بهشتي به ما تعلق خواهد گرفت.

(7) نسيم صبا روزگار كودكي را به ياد مي آورد. اي پسرك نوجوان داروي جان بخشي كه غم از دل بزايد به ما ارزاني بخش.

(8) به جاه و جلال و پادشاهي (امروز) گل منگر كه (به زودي) باد صبا هر برگ آن را به زير پا خواهد ريخت.

(9) به افتخار حاتم طائي بخششگر جام شراب يك مني بده تا نامه سياه گناهكاران را در هم نورديم‌…

(10) از آن شرابهايي كه لطافت طبع، به گل ارغوان ارزاني داشت و حُسن ضمير آن را به صورت عرق بر چهره‌اش نماياند.

(11) بساط نشيمن را به سوي باغ ببر چرا كه سرو چمن به مانند چاكران درگاه، كمر خدمت بسته است.

(12) حافظ سخنان تازه سحر مانندت تا به سر حدّ مصر و چين و اطراف روم و ري رسيده است.

منبع: مستانه دات آی آر


دسته بندی شده در : فال روزانه
برچسب ها در :
پست مشابه :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی سایت و بهینه سازی سایت توسط گرین وب